Ρωτήσαμε το ChatGPT: Τα κορίτσια των 80s ήταν πιο «ολιγαρκείς» και οι άντρες πιο... άντρες, όπως λένε μερικοί;

Με αφορμή ανάρτηση που διαβάσαμε κάνοντας scrolling στο FaceBook σύμφωνα με την οποία οι γιαγιάδες μας και οι μανάδες μας «δεν ήθελαν τατουάζ, σιλικόνες, εγχειρήσεις και μπότοξ, γιατί τα κορίτσια των 80s, είχαν άλλο χαρακτήρα, τελείως διαφορετικά όνειρα, στόχους και ήταν ολιγαρκείς», έχοντας στην ανάρτηση την παραπάνω φωτογραφία με τις γυναίκες (μάλλον της εποχής) με μαγιό, ρωτήσαμε το ChatGPT να δώσει μια πιο αντικειμενική εικόνα. Ισχύει πραγματικά αυτό ή απλά εξιδανικεύουμε;

Όπως μπορούμε όλοι να καταλάβουμε, πολλά σχόλια στην ανάρτηση «συμπληρώνουν το καρέ» υποστηρίζοντας ότι και οι άντρες εκείνη την εποχή ήταν «πραγματικοί άντρες».

Ακολουθούν οι απαντήσεις από την πασίγνωστη πλέον εφαρμογή Τεχνιτής Νοημοσύνης, χωρίς να ξεχνάμε το ενδεχόμενο οι απαντήσεις να μην είναι έγκυρες ή να είναι ανακριβείς. Είναι όμως σημαντικές με την έννοια ότι τροφοδοτούν τη σκέψη.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΤΟ CHATGPT

«Οι γιαγιάδες και οι μαμάδες μας, δεν ήθελαν τατουάζ σιλικόνες εγχειρήσεις και μποτοξ Γιατί τα κορίτσια των 80ς + - είχαν άλλο χαρακτήρα...τελείως διαφορετικά όνειρα στόχους, και ήταν ολιγαρκείς 🌹». Με βάση αυτό το κείμενο, που το βρήκα αναρτημένο στο FaceBook, θέλω να μου πεις, με αντικειμενικά δεδομένα, μέχρι πού ισχύει και να μου επισημάνεις και τα αρνητικά της εποχής.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Το κείμενο που είδες στο Facebook εκφράζει μια πολύ συνηθισμένη νοσταλγική άποψη για το παρελθόν. Για να το εξετάσουμε αντικειμενικά, πρέπει να δούμε τι υποστηρίζεται από ιστορικά και κοινωνιολογικά δεδομένα — και τι είναι περισσότερο ρομαντικοποίηση μιας εποχής.

---

✅ Μέχρι πού ισχύει αντικειμενικά

1️⃣ Λιγότερες αισθητικές επεμβάσεις – ΝΑΙ, αλλά κυρίως λόγω συνθηκών

Υπάρχουν ισχυρά δεδομένα ότι:

• Οι αισθητικές επεμβάσεις και το botox έγιναν μαζικά δημοφιλή μετά τα μέσα των 1990s και κυρίως μετά το 2000.

• Στις δεκαετίες 60s-80s:

  • Ήταν πιο ακριβές

  • Ήταν λιγότερο ασφαλείς

  • Υπήρχε μεγαλύτερο κοινωνικό στίγμα

👉 Άρα οι γυναίκες δεν έκαναν τόσο συχνά τέτοιες παρεμβάσεις, αλλά:

• Όχι απαραίτητα επειδή «δεν τις ήθελαν»

• Συχνά επειδή δεν ήταν διαθέσιμες, αποδεκτές ή οικονομικά εφικτές

---

2️⃣ Διαφορετικά όνειρα και στόχοι – ΜΕΡΙΚΩΣ ΣΩΣΤΟ

Υπάρχουν πράγματι διαφορές αξιών μεταξύ γενεών.

Παλαιότερες γενιές (μέχρι περίπου 80s)

Οι έρευνες δείχνουν ότι υπήρχε μεγαλύτερη έμφαση σε:

• Οικογένεια

• Σταθερή δουλειά

• Κοινωνική ασφάλεια

• Συμμόρφωση σε κοινωνικούς ρόλους

Νεότερες γενιές

Παρατηρείται μεγαλύτερη έμφαση σε:

• Αυτοέκφραση

• Ατομική ταυτότητα

• Καριέρα & προσωπική εξέλιξη

• Σώμα & εικόνα (λόγω social media)

👉 Άρα υπάρχει αλλαγή, αλλά αυτή σχετίζεται κυρίως με:

• οικονομικές αλλαγές

• εκπαίδευση

• κοινωνική απελευθέρωση

• τεχνολογία

---

3️⃣ Ήταν πιο «ολιγαρκείς» – ΕΝ ΜΕΡΕΙ

Υπάρχουν ενδείξεις ότι:

• Οι προηγούμενες γενιές είχαν πιο περιορισμένες καταναλωτικές επιλογές.

• Η σημερινή κοινωνία ενισχύει περισσότερο την κατανάλωση και την εικόνα.

Όμως:
👉 Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι ήταν πιο ευτυχισμένοι ή πιο «αγνοί».
Συχνά απλά είχαν λιγότερες επιλογές.

---

❌ Σημαντικά αρνητικά εκείνης της εποχής (που συχνά ξεχνιούνται)

1️⃣ Περιορισμένα δικαιώματα γυναικών

Στην Ελλάδα και γενικά στη Δύση μέχρι τα 80s:

• Μεγάλη κοινωνική πίεση για γάμο και παιδιά

• Λιγότερες επαγγελματικές ευκαιρίες

• Δυσκολία σε διαζύγια

• Περισσότερη ανοχή σε ενδοοικογενειακή βία

Πολλές γυναίκες δεν είχαν πραγματική επιλογή ζωής.

---

2️⃣ Μεγαλύτερα κοινωνικά στερεότυπα

Υπήρχαν έντονες προσδοκίες:

• «Καλή γυναίκα = σύζυγος & μητέρα»

• Στίγμα για ανύπαντρες ή εργαζόμενες γυναίκες

• Περιορισμένη σεξουαλική ελευθερία

---

3️⃣ Λιγότερη ψυχολογική υποστήριξη

• Ψυχική υγεία ήταν ταμπού

• Κατάθλιψη και άγχος συχνά αγνοούνταν

• Πολύ λιγότερη πρόσβαση σε θεραπεία

---

4️⃣ Πιο δύσκολη καθημερινότητα

Οι γιαγιάδες και μητέρες συχνά:

• Δούλευαν σκληρά στο σπίτι χωρίς τεχνολογία

• Είχαν λιγότερη οικονομική ανεξαρτησία

• Είχαν μικρότερη πρόσβαση σε εκπαίδευση

---

5️⃣ Κοινωνικός έλεγχος και «τι θα πει ο κόσμος»

Οι κοινωνίες ήταν πιο:

• συντηρητικές

• ελεγκτικές

• περιοριστικές σε επιλογές ζωής

---

📊 Το βασικό επιστημονικό συμπέρασμα

Οι κοινωνιολόγοι συμφωνούν ότι:

👉 Κάθε εποχή έχει διαφορετικές αξίες επειδή αλλάζουν:

• οικονομία

• τεχνολογία

• κοινωνικά δικαιώματα

• τρόπος ζωής

Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι μια γενιά ήταν συνολικά «καλύτερη» ή «χειρότερη». Απλώς διαφορετική.

---

⚖️ Πιθανή υπερβολή του κειμένου

Το post βασίζεται σε κάτι που λέγεται:

👉 νοσταλγική εξιδανίκευση του παρελθόντος

Είναι πολύ συνηθισμένο οι άνθρωποι να θυμούνται:

• τα θετικά

• να ξεχνούν τις δυσκολίες

---

✔️ Συνοπτικά

Το κείμενο:

✅ Σωστό ότι:

• Υπήρχαν λιγότερες αισθητικές επεμβάσεις

• Υπήρχαν διαφορετικές κοινωνικές αξίες

• Υπήρχε λιγότερος καταναλωτισμός

❌ Υπεραπλουστεύει γιατί αγνοεί:

• Περιορισμούς δικαιωμάτων

• Κοινωνική πίεση

• Έλλειψη επιλογών

• Δυσκολότερες συνθήκες ζωής

---

Αν θέλεις, μπορώ να σου κάνω και μια σύγκριση 80s vs σήμερα (σε σχέσεις, οικογένεια, ψυχολογία, ρόλους φύλου κλπ) με δεδομένα ερευνών — είναι αρκετά ενδιαφέρον θέμα.

ΕΡΩΤΗΣΗ

Διαβάζω και ένα σχόλιο στην ίδια ανάρτηση που λέει τα εξής: «Και τα αγόρια των '80s δεν ήταν αγόρια, ήταν άντρες, έφευγαν από το σπίτι στα 18 και ψάχναν για σύζυγο και όχι για μαμάααακααα 😊». Κάνε μου το ίδιο και εδώ.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Θα το εξετάσουμε με τον ίδιο αντικειμενικό τρόπο, χωρίς νοσταλγία αλλά και χωρίς να απορρίψουμε πλήρως όσα μπορεί να έχουν κάποια βάση. Το σχόλιο που αναφέρεις (πάλι σε ανάρτηση στο Facebook) περιέχει τρεις βασικούς ισχυρισμούς:

1. Τα αγόρια των 80s «ήταν άντρες»

2. Έφευγαν από το σπίτι στα 18

3. Έψαχναν σύζυγο και όχι «μαμά»

Ας τα δούμε με κοινωνιολογικά και ιστορικά δεδομένα.

---

✅ Μέχρι πού ισχύει αντικειμενικά

1️⃣ Έφευγαν νωρίτερα από το σπίτι – ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΣΩΣΤΟ

Υπάρχουν στοιχεία ότι σε πολλές δυτικές κοινωνίες (και στην Ελλάδα σε μικρότερο βαθμό):

• Οι άντρες έμπαιναν νωρίτερα στην αγορά εργασίας.

• Πολλοί έφευγαν από το σπίτι πιο νωρίς λόγω:

  • στρατού

  • εργασίας

  • γάμου σε μικρότερη ηλικία

👉 Στην Ελλάδα ειδικά:

• Ο στρατός λειτουργούσε σαν μεταβατικό στάδιο ενηλικίωσης.

• Ο μέσος όρος ηλικίας γάμου ήταν μικρότερος από σήμερα.

Ωστόσο:

• Η οικονομική ανεξαρτησία δεν ήταν πάντα πραγματική.

• Πολλοί βασίζονταν στην οικογένεια για χρήματα, σπίτι ή προίκα.

---

2️⃣ Παντρεύονταν νωρίτερα – ΣΩΣΤΟ

Στατιστικά δεδομένα δείχνουν ότι:

• Οι άντρες παντρεύονταν αρκετά μικρότεροι σε ηλικία σε σχέση με σήμερα.

• Η κοινωνική πίεση για γάμο ήταν ισχυρή.

👉 Άρα η ιδέα ότι «έψαχναν σύζυγο» έχει κάποια βάση — αλλά συχνά επειδή:

• ήταν κοινωνική υποχρέωση

• ήταν βασικό στάδιο ενηλικίωσης

Όχι πάντα καθαρά προσωπική επιλογή.

---

3️⃣ Διαφορετικό μοντέλο ανδρισμού – ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΣΩΣΤΟ

Η παλιότερη ανδρική ταυτότητα βασιζόταν περισσότερο σε:

• Οικονομική ευθύνη

• Ρόλο προστάτη

• Σκληρότητα και αυτοσυγκράτηση

• Περιορισμένη έκφραση συναισθημάτων

Σήμερα παρατηρείται πιο σύνθετο μοντέλο ανδρισμού με:

• μεγαλύτερη συναισθηματική συμμετοχή

• συμμετοχή στην ανατροφή παιδιών

• μεγαλύτερη αποδοχή διαφορετικών ρόλων

---

❌ Σημαντικές υπερβολές ή μύθοι του σχολίου

1️⃣ «Ήταν άντρες, όχι αγόρια»

Δεν υπάρχει επιστημονικό κριτήριο που να δείχνει ότι μια γενιά ήταν πιο ώριμη από άλλη.

👉 Αυτό που αλλάζει είναι:

• οι κοινωνικές απαιτήσεις

• η διάρκεια εκπαίδευσης

• η οικονομική πραγματικότητα

Σήμερα οι νέοι:

• μένουν περισσότερο στο σπίτι κυρίως λόγω:

  • ανεργίας

  • κόστους στέγασης

  • μακρύτερων σπουδών

Όχι επειδή είναι λιγότερο ώριμοι.

---

2️⃣ «Δεν έψαχναν μαμά»

Εδώ υπάρχει ισχυρή ιστορική ειρωνεία.

Στις δεκαετίες 60–80:

• Πολλοί άντρες μεγάλωναν σε οικογένειες όπου:

  • η μητέρα αναλάμβανε όλο το σπίτι

  • ο πατέρας είχε κυρίως οικονομικό ρόλο

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα αρκετοί άντρες:

• να μην έχουν μάθει οικιακές δεξιότητες

• να εξαρτώνται από τη σύζυγο για καθημερινή φροντίδα

Πολλοί κοινωνιολόγοι θεωρούν ότι ο γάμος λειτουργούσε συχνά ως «μεταφορά φροντίδας» από μητέρα σε σύζυγο.

---

3️⃣ Δεν είχαν περισσότερη ελευθερία επιλογών

Οι άντρες των 80s:

• Είχαν τεράστια πίεση να είναι «κουβαλητές»

• Η ανεργία ή αποτυχία θεωρούνταν κοινωνικό στίγμα

• Δεν επιτρεπόταν εύκολα να δείχνουν ευαλωτότητα

• Η ψυχική υγεία αγνοούνταν σχεδόν πλήρως

---

❌ Αρνητικά της εποχής για τους άντρες

1️⃣ Καταπίεση συναισθημάτων

Υπήρχε ισχυρή κοινωνική απαίτηση:
👉 «Ο άντρας δεν κλαίει»

Αυτό συνδέεται με:

• αυξημένα ποσοστά κατάχρησης αλκοόλ

• λιγότερη αναζήτηση ψυχολογικής βοήθειας

---

2️⃣ Περιορισμένοι ρόλοι ζωής

Οι επιλογές ήταν λίγες:

• δουλειά

• γάμος

• οικογένεια

Άλλες πορείες ζωής είχαν κοινωνικό στίγμα.

---

3️⃣ Πιο αυστηρή πατριαρχική πίεση

Οι άντρες έπρεπε να:

• είναι δυνατοί

• να μη δείχνουν φόβο

• να έχουν πλήρη οικονομική ευθύνη

Πολλοί δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν.

---

4️⃣ Πρώιμη ενηλικίωση χωρίς υποστήριξη

Πολλοί νέοι άντρες:

• έμπαιναν γρήγορα σε ευθύνες

• χωρίς ψυχολογική ή κοινωνική υποστήριξη

• με λιγότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης

---

📊 Τι δείχνουν γενικά οι κοινωνιολογικές έρευνες

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι:

👉 Η ηλικία «ενηλικίωσης» έχει μετακινηθεί προς τα πάνω
λόγω:

• μεγαλύτερης εκπαίδευσης

• οικονομικής αστάθειας

• αλλαγής οικογενειακών μοντέλων

Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι νεότεροι άντρες είναι λιγότερο υπεύθυνοι — απλά ζουν σε διαφορετικό περιβάλλον.

---

⚖️ Συνολικό συμπέρασμα

Το σχόλιο περιέχει:

✅ Μερικές πραγματικότητες:

• Νωρίτερος γάμος

• Πιο γρήγορη είσοδος σε ευθύνες

• Διαφορετικό πρότυπο ανδρισμού

❌ Αλλά αγνοεί:

• Τεράστια κοινωνική πίεση

• Περιορισμένες επιλογές ζωής

• Εξάρτηση από τη σύζυγο σε πρακτικά θέματα

• Καταπίεση συναισθημάτων

• Οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που έχουν αλλάξει δραματικά

---

Αν θέλεις, μπορώ να σου κάνω και μια πιο βαθιά σύγκριση τύπου:

👉 «Πώς διαμορφωνόταν η ανδρική ταυτότητα 1960-1980 vs σήμερα»
(με στοιχεία για σχέσεις, πατρότητα, ψυχική υγεία, εργασία κτλ.)

Είναι αρκετά ενδιαφέρον και βγάζει συμπεράσματα που συνήθως δεν περιμένει ο κόσμος.

ΕΡΩΤΗΣΗ

Ισχύει ότι η Ελλάδα σε τέτοιου είδους θέματα είναι ακόμα πίσω; Πολλοί τα πιστεύουν ακόμα, σε βαθμό μάλιστα να δεχόμαστε κριτική ότι ζούμε ακόμα στις δεκαετίες '70 και '80.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Η απάντηση εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί υπάρχει και πραγματικότητα και υπερβολή. Με βάση κοινωνιολογικές έρευνες, ευρωπαϊκές συγκρίσεις και δείκτες κοινωνικών αξιών, η Ελλάδα όντως παρουσιάζει σε ορισμένα θέματα πιο παραδοσιακές στάσεις σε σχέση με πολλές χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης — αλλά δεν είναι «κολλημένη» συνολικά στις δεκαετίες ’70-’80. Είναι πιο σύνθετη η εικόνα.

Ας το δούμε αντικειμενικά.

---

✅ Πού φαίνεται ότι η Ελλάδα είναι πιο συντηρητική

1️⃣ Ρόλοι φύλου και οικογένεια

Διεθνείς έρευνες (π.χ. European Values Study, Eurobarometer κ.ά.) δείχνουν ότι:

👉 Στην Ελλάδα:

• Υπάρχει ακόμη σχετικά ισχυρή αντίληψη ότι η οικογένεια είναι κεντρικός πυλώνας ζωής.

• Οι παραδοσιακοί ρόλοι φύλου έχουν μεγαλύτερη αποδοχή από ό,τι στη Βόρεια Ευρώπη.

• Η μητέρα συχνά θεωρείται βασικός φροντιστής των παιδιών.

Αλλά:

• Οι νεότερες γενιές αλλάζουν γρήγορα στάσεις.

• Η συμμετοχή των γυναικών στην εργασία αυξήθηκε πολύ τα τελευταία 40 χρόνια.

---

2️⃣ Σχέση παιδιών με γονείς

Η Ελλάδα είναι από τις χώρες όπου:

• Οι νέοι μένουν περισσότερο στο πατρικό σπίτι.

• Οι οικογενειακοί δεσμοί είναι πολύ ισχυροί.

👉 Αυτό όμως οφείλεται κυρίως σε:

• υψηλό κόστος στέγασης

• ανεργία νέων

• πολιτισμική αξία της οικογένειας

Δεν είναι μόνο θέμα «ανωριμότητας», όπως συχνά λέγεται.

---

3️⃣ Στάσεις απέναντι σε ανδρισμό και θηλυκότητα

Σε σύγκριση με χώρες όπως Σουηδία, Ολλανδία ή Δανία:

• Υπάρχει μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή παραδοσιακών στερεοτύπων.

• Η κοινωνική κριτική για «μη τυπικούς» ρόλους φύλου εμφανίζεται συχνότερα.

---

4️⃣ Στίγμα σε ψυχική υγεία και προσωπικές επιλογές

Αν και έχει βελτιωθεί σημαντικά:

• Παραμένει μεγαλύτερη κοινωνική επιφύλαξη για ψυχοθεραπεία.

• Υπάρχει ακόμη έντονη επιρροή του «τι θα πει ο κόσμος».

---

❌ Πού ΔΕΝ ισχύει ότι η Ελλάδα είναι «κολλημένη στο παρελθόν»

1️⃣ Νομοθεσία και δικαιώματα

Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει υιοθετήσει αρκετές σύγχρονες πολιτικές:

• Ισότητα φύλων στην εργασία

• Νομική προστασία από έμφυλη βία

• Μεγάλη πρόοδος σε κοινωνικά δικαιώματα

Σε θεσμικό επίπεδο δεν θεωρείται καθόλου «παρωχημένη» χώρα.

---

2️⃣ Αλλαγές στη νέα γενιά

Οι έρευνες δείχνουν ότι οι Έλληνες κάτω από 35:

• Έχουν στάσεις παρόμοιες με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

• Είναι πιο ανοιχτοί σε:

  • διαφορετικά μοντέλα οικογένειας

  • ισότητα ρόλων

  • ψυχική υγεία

  • προσωπική αυτονομία

---

3️⃣ Ραγδαία κοινωνική αλλαγή μετά το 2000

Η Ελλάδα άλλαξε πολύ γρήγορα:

• αύξηση εκπαίδευσης

• ψηφιακή κοινωνία

• διεθνής επιρροή μέσω internet

• αλλαγές στις σχέσεις και στον γάμο

---

📊 Γιατί υπάρχει η αίσθηση ότι «μένουμε πίσω»

Υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι:

👉 Πολιτισμική μετάβαση πιο αργή

Η Ελλάδα παραδοσιακά:

• δίνει μεγάλη αξία στην οικογένεια

• είναι πιο συλλογική κοινωνία

• επηρεάζεται από θρησκευτικές και ιστορικές παραδόσεις

Οι αλλαγές γίνονται, αλλά πιο σταδιακά.

---

👉 Μεγάλο χάσμα γενεών

Στην Ελλάδα υπάρχει έντονη διαφορά αξιών μεταξύ:

• 50+

• 20-35

Αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι «η κοινωνία είναι πίσω», ενώ συχνά είναι διχασμένη.

---

👉 Οικονομική κρίση

Η κρίση μετά το 2010:

• καθυστέρησε κοινωνικές μεταβάσεις

• ενίσχυσε εξάρτηση από οικογένεια

• αύξησε την ανάγκη για παραδοσιακά δίκτυα στήριξης

---

⚖️ Πώς μας βλέπουν συνήθως άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες

Σε συγκρίσεις αξιών:

👉 Η Ελλάδα θεωρείται συχνά:

• πιο οικογενειοκεντρική

• πιο συναισθηματική κοινωνία

• πιο παραδοσιακή σε ρόλους φύλου

Αλλά επίσης:

• με ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς

• με υψηλό επίπεδο οικογενειακής υποστήριξης

---

✔️ Το πιο αντικειμενικό συμπέρασμα

Δεν ισχύει ότι η Ελλάδα «ζει στις δεκαετίες ’70-’80».

Ισχύει όμως ότι:

👉 Είναι κοινωνία σε μετάβαση
👉 Διατηρεί περισσότερα παραδοσιακά στοιχεία
👉 Αλλάζει γρήγορα κυρίως στις νεότερες γενιές

---

Αν θέλεις, μπορώ να σου κάνω και μια σύγκριση:

👉 Ελλάδα vs Βόρεια Ευρώπη
(σε σχέσεις, οικογένεια, ανδρισμό, ανεξαρτησία νέων, κοινωνικές αξίες)

Είναι πολύ αποκαλυπτική γιατί δείχνει ότι καμία κοινωνία δεν είναι «καλύτερη», απλώς έχουν διαφορετικές προτεραιότητες.

Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Τεχνιτή Νοημοσύνη δεν τα ξέρει όλα και δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους κοινωνιολόγους ή άλλους ειδικούς. Μπορεί όμως να δώσει μια άλλη οπτική και να σε βοηθήσει να φιλτράρεις την οποιαδήποτε «υπερβολική» ή «εξιδανικευμένη» ανάρτηση που θα τύχεις στο FaceBook ή θα ακούσεις σε κάποιο καφενείο.